Achtergrond verdiepende analyses zorgkostenontwikkeling Zvw

Jaarlijks worden in Nederland miljarden euro’s uitgegeven aan ons zorgstelsel. De verwachting is dat de zorgkosten in de toekomst verder stijgen. Met informatie uit declaratiedata vult het Zorginstituut de verantwoordingsinformatie van zorgverzekeraars aan in de meerjarentabel Zvw die na ieder kwartaal wordt geactualiseerd.

In de verdiepende analyse zorglasten, die een keer per jaar verschijnt, wil het Zorginstituut de vinger aan de pols van deze kostenontwikkeling houden. De publicatie, speciaal bedoeld voor beleidsmakers, levert een inhoudelijke bijdrage aan het financieel gezond houden het stelsel van gezondheidszorg.

De publicatiedatum is afhankelijk van de representativiteit van de informatie in het actuele jaar. Pas nadat de declaratiebestanden voor meer dan 95% gevuld zijn ten opzichte van de raming van zorgverzekeraars, wordt deze informatie in de meerjarentabel getoond. Dat is ook het moment waarop er een inhoudelijke duiding mogelijk is. Doorgaans is dit na afloop van het derde kwartaal, met een publicatie rond het eind van het kalenderjaar.

De 'Verdiepende analyses zorglasten Zvw’ laten zien hoe de zorgkosten van de Zorgverzekeringswet (Zvw) zich ontwikkelen en welke trends zich aan de hand daarvan voor de (nabije) toekomst lijken af te tekenen. De analyses worden gedaan op basis van definitief vastgestelde zorgkosten in voorgaande jaren. Het vaststellen van de definitieve cijfers van de inkomsten en uitgaven binnen zowel de Zvw als de Wlz heeft een doorlooptijd van meerdere jaren.

Voor de analyses in dit rapport is gebruikgemaakt van zorgdeclaraties van zorgverzekeraars die via databeheerder Vektis, gepseudonimiseerd aan het Zorginstituut worden verstrekt. De analyse vindt plaats over de declaratiesets van de afgelopen vijf jaren. Alle declaratiesets worden door het Zorginstituut gecontroleerd op compleetheid.

Voor de oudste twee jaren in de analyse, die vijf jaren omvat, vormen de definitieve zorgkosten het uitgangspunt. Voor de meest recente drie jaren is gecorrigeerd naar de geraamde lasten van zorgverzekeraars. Het lopende jaar wordt pas meegenomen in de verdiepende analyse van de zorgkosten zodra de declaratiedata in het lopende jaar representatief genoeg zijn om te analyseren.

De declaratiegegevens zijn ingedeeld volgens de indeling in de Gegevensuitvraag van het betreffende boekjaar. In de specificaties is het mogelijk te kiezen voor kosten (of aantallen) per gebruiker en per verzekerde. Per gebruiker is gebaseerd op de aantallen verzekerden met minimaal één declaratie in de desbetreffende zorgsector. Per verzekerde is gebaseerd op het totaal aantal verzekerden binnen een jaar, gecorrigeerd voor de verzekerdenduur.

Omdat definities van zorgsectoren over de jaren heen kunnen veranderen is het niet zomaar mogelijk om uit een ongecorrigeerde presentatie conclusies te trekken over de ontwikkeling van de zorgkosten. De Verdiepende analyserapporten Zorgkosten Zvw tot en met 2024 houden hier wel rekening mee. Hierbij wordt één jaar als uitgangsjaar genomen en de definities die in dat jaar gelden ook toegepast op de andere jaren. We hanteren deze methode sinds 2025 alleen nog als er grote fluctuaties optreden tussen sectoren of typen zorg.